Insulinooporność i jej objawy dotyczą coraz większej ilości osób w Twoim otoczeniu? Koleżanka z pracy rezygnuje z ciasteczek, a kolega przestaje słodzić kawę, bo stwierdzono u nich insulinooporność? Być może również czujesz się sennie po zjedzonym posiłku i zastanawiasz się czy aby na pewno jesteś okazem zdrowia? W tym artykule nakreślę Ci w skrócie jakie objawy może dawać insulinooporność, jakie badania należy wykonać, żeby stwierdzić insulinooporność oraz o czym mogą świadczyć Twoje wyniki.
Na końcu tego artykułu możesz pobrać również bezpłatny, jednodniowy jadłospis 1800 kcal dla osób z insulinoopornością.
Spis treści
1. Insulinooporność, co to takiego?
3. Diagnostyka insulinooporności
4. Czy mam insulinooporność? Wyniki badań
5. Darmowy jadłospis 1800 kcal
Insulinooporność, co to takiego?
Od kilku lat hasło insulinooporność zaczęło pojawiać się w mediach i od tego czasu często możemy spotkać je w internecie, telewizji oraz prasie. Jest to coraz częściej diagnozowana przypadłość, a szacuje się, że nawet połowa Polaków może mieć insulinooporność! Te dane są niepokojące, zwłaszcza, że wiele osób nadal pozostaje niezdiagnozowanych i mimo że występują u nich objawy, nie łączą ich z tym schorzeniem.
Przede wszystkim insulinooporność jest zaburzeniem metabolicznym, nie chorobą, a takie informacje czasami można znaleźć. Sama insulina jest hormonem, który wpływa między innymi na metabolizm węglowodanów w naszym organizmie.
W skrócie o insulinooporności mówimy, gdy nasz organizm nie potrafi w prawidłowy sposób spożytkować wydzielonej insuliny, a nasze komórki stają się oporne na działanie tego hormonu. Taka sytuacja powoduje w naszym organizmie występowanie nieprawidłowych stężeń glukozy w surowicy krwi. Ten stan jest niebezpieczny, gdyż w dłuższej perspektywie może prowadzić do chorób takich jak cukrzyca typu 2, choroby układu sercowo-naczyniowego, miażdżyca, czy przyczyniać się do dyslipidemii.
Na jakie objawy warto więc zwracać uwagę i powinny być dla nas alarmujące? Omówmy te najczęstsze i mniej częste objawy insulinooporności.
Insulinooporność – objawy
Jakie objawy mogą wywołać Twój niepokój?
- uczucie senności, które możesz zaobserwować po posiłku, zwłaszcza takim, który był bogaty w węglowodany;
- ciągły przyrost masy ciała, mimo stosowania zbilansowanej, normokalorycznej diety;
- nadmierne gromadzenie tkanki tłuszczowej w obrębie Twojego brzucha;
- napady „wilczego głodu”, podczas których ciężko Ci opanować chęć na jedzenie;
- wzmożona chęć na podjadanie, zwłaszcza słodkich przekąsek i słodyczy;
- masz trudności w zmniejszeniu masy ciała, mimo że stosujesz dietę z ujemnym bilansem kalorycznym.
Ale to nie wszystko. Objawy insulinooporności mogą być również ogólnoustrojowe, więc zwróć uwagę na:
- często występujące bóle głowy;
- odczuwalne pogorszenie nastroju;
- wystąpienie brain fog, czyli tzw. mgły mózgowej;
- pojawiające się problemy z zapamiętywaniem i koncentracją;
- odczuwalne bóle stawów.
Jak widzisz objawy mogą być różne i dotyczyć całego organizmu, dlatego czasami może być Ci trudno powiązać je z ewentualną insulinoopornością. Łatwiej nam tłumaczyć sobie, że to wina stresu, czy nadmiaru obowiązków. Oczywiście może tak być, ale jeśli objawy występują przez dłuższy czas warto pomyśleć o diagnostyce i wykonaniu badań, które pomogą Ci odzyskać zdrowie i dobre samopoczucie.
Diagnostyka insulinooporności. Jakie badania warto wykonać?
Najbardziej pomocnym i rzetelnym narzędziem w diagnostyce insulinooporności są badania wykonywane z krwi. Wiadomo, że badań jest cała gama, ale na które z nich warto zwrócić uwagę? Już odpowiadam.
Podstawowymi parametrami, które możesz sprawdzić są dwa łatwo i ogólnodostępne badania – stężenie glukozy oraz insuliny na czczo. Znajdziesz je w większości punktów laboratoryjnych. Z mojego doświadczenia nie zawsze badanie stężenia insuliny jest wykonywane w punktach przyszpitalnych, dlatego warto zrobić rozeznanie, zanim ruszysz na badania. Co ważne te badania możesz wykonać zarówno posiadając skierowanie od lekarza, jak i bez niego.
Czasami już na podstawie wartości tych dwóch wyników można stwierdzić ryzyko wystąpienia insulinooporności lub nawet zdiagnozować stan przedcukrzycowy lub cukrzycę. Dokładniejsza interpretacja wyników badań została przeze mnie omówiona w kolejnej części tego artykułu.
Doustny test tolerancji glukozy
Czym jest test obciążenia glukozą?
Drugim, zdecydowanie bardziej złożonym badaniem jest wykonanie doustnego testu tolerancji glukozy, który często nazywany jest krzywą cukrową lub krzywą glukozową. O krzywej insulinowej mówimy, jeśli zbadana również została insulina. Badanie to polega na oznaczeniu stężenia glukozy lub glukozy i insuliny po dostarczeniu do organizmu glukozy.
Test tolerancji glukozy rozpoczyna się od poboru do badań próbek krwi na czczo, a następnie osoba badana wypija 50 lub 75 g roztworu glukozy. Kolejnym etapem jest pobór minimum dwóch próbek, tj. po 1h i 2h od wypicia roztworu. W razie potrzeb i wskazań można wykonać dodatkowe oznaczenia, np. po 30 minutach czy 3h.
Na co warto zwrócić uwagę?
Zwróć uwagę zwłaszcza na swoje skierowanie na badania lub na badani, które planujesz kupić. Nie zawsze kieruj się zdaniem znajomych, czy innych osób w punkcie pobrań. pamiętaj, że jeśli wykonasz wyłącznie badanie glukozy, to po takim badaniu nie będzie można stwierdzić insulinooporności, a wyłącznie stan przedcukrzycowy lub cukrzycę.
Skierowanie od lekarza zazwyczaj obejmuje wyłącznie badania stężenia glukozy. Dodatkowo często wyłącznie stężenie glukozy na czczo i po 2h od wypicia roztworu. W takim przypadku warto dokupić dodatkowo pomiar po 1h. Pozwoli on na dokładniejsze ocenienie gospodarki glukozowej Twojego organizmu.
Jeśli zależy Ci również na wykonaniu pomiarów stężenia insuliny, a Twoje skierowanie go nie obejmuje, będziesz musiał_a za nie dodatkowo zapłacić. Badanie insuliny jest droższe niż badanie glukozy, decyzja należy do Ciebie. Nadmienię tylko, że z punktu diagnostyki insulinooporności wykonanie badania obu krzywych jest ważne.
Jak często wykonywać, a kiedy nie wykonywać badania?
Dlaczego zwracam tak dużą uwagę na skierowanie lub odpowiedni zakup badań przed wykonaniem obciążenia? Dlatego, że doustny test tolerancji glukozy jest badaniem, które bardzo mocno obciąża trzustkę. Jeśli będzie taka potrzeba oznaczenie stężenia glukozy czy insuliny na czczo można wykonywać bardzo często. Natomiast obciążenie glukozą powinno robić się najrzadziej, jak to możliwe. Jak często? Najczęściej spotkałam się z opiniami lekarzy, że nie częściej niż raz do roku, w wyjątkowych przypadkach raz na pół roku. Ale pamiętaj, że są to dolne widełki, najlepiej przygotować się dobrze do badania i nie musieć go powtarzać przez długi czas.
A kiedy nie wykonywać doustnego testu obciążenia glukozą? Przede wszystkim jeśli nie masz takiej potrzeby. Jeśli nie masz żadnych z wyżej wymienionych objawów i czujesz się dobrze, to robienie takiego badania niekoniecznie ma sens. Chyba, że jesteś w ciąży, wtedy to badanie robione jest profilaktycznie 😉
Drugim przypadkiem, w którym nie warto, a tak naprawdę nie wolno robić tego badania jest zbyt wysokie stężenie glukozy na czczo. Jeśli chcesz wykonać doustny test obciążenia glukozą prywatnie, zazwyczaj musisz przedstawić w laboratorium wynik nie starszy niż 30 dni. Jeśli wartość glukozy będzie równa lub większa niż 126 mg/dl laboratorium zazwyczaj odmówi wykonania badania. Dlaczego? Ponieważ wykonanie testu mogłoby być niebezpieczne dla Twojego zdrowia, a nawet życia. Co zrobić przy takim wyniku? W dalszej części artykułu tłumaczę jego interpretację.
Czy mam insulinooporność? Badania i ich wyniki
Trzymasz w ręku wyniki, widzisz różne wartości, ale skąd masz wiedzieć czy są one właściwe? Przede wszystkim pamiętaj, że Twoje wyniki powinien zinterpretować specjalista. Internetowe kalkulatory i porady innych osób mogą być pomocne, ale nie zastąpią wizyty u specjalisty.
Badanie stężenia glukozy i insuliny na czczo, współczynnik HOMA-IR
Pierwszymi wynikami, które możemy zinterpretować ale także ze sobą zestawić są wyniki stężenia glukozy i insuliny na czczo. Jak przedstawiają się normy laboratoryjne na te badania?
- Stężenie glukozy na czczo – 70-99 mg/dl (3,9-5,5 mmol/l)
- Stężenie insuliny na czczo – zazwyczaj do 25 mIU/l
Natomiast w tym miejscu warto wspomnieć też, o czymś takim, jak normy funkcjonalne. Jeśli Twój wynik stężenia glukozy jest w górnej granicy normy, to niestety wcale nie znaczy, że jest on dobry. Powinien to być dla Ciebie sygnał, że warto zainteresować się dietą o niskim indeksie i ładunku glikemicznym. Podobnie jest z normą na insulinę. Stężenie insuliny wynoszące 20 mIU/l, mimo że jest w normie nie jest dobrym wynikiem. Co więcej przyjmuje się, że już dwucyfrowa wartość, tj. większa lub równa 10 mIU/l świadczy o problemach z gospodarką węglowodanową.
Dodatkowo już same te dwa parametry pozwalają na określenie współczynnika HOMA-IR, którego podwyższona wartość może świadczyć o insulinooporności. Jak obliczyć wartość współczynnika HOMA-IR?
HOMA IR = (stężenie insuliny na czczo x stężenie glukozy na czczo) / 22,5
Uwaga! W tym wzorze insulinę podajemy w mU/ml, a glukozę w mmol/l
Jeśli chcesz skorzystać z gotowego kalkulatora HOMA-IR znajdziesz go m.in. na stronie Fundacji Insulinooporność. Jak interpretować otrzymany wynik? Wynik powyżej 2.0 może oznaczać insulinooporność. Pamiętaj jednak, że wyniki powinny być analizowane również w oparciu o występujące objawy, a nie samodzielnie, dlatego wskazana jest konsultacja u specjalisty.
Wyniki doustnego testu obciążenia glukozą
Jeśli wykonał_ś również doustny test obciążenia glukozą (tzw. krzywą cukrową/glukozową lub glukozowo-insulinową, w przypadku kiedy zbadana została także insulina), to na swoim wyniku widzisz dwa dodatkowe pomiary. Są to wartości glukozy i insuliny zbadane po 1. i 2. godzinach od wypicia 75 g glukozy.
Poniżej przedstawiam Ci zbiorczą tabelę, w której ujęte są prawidłowe wartości badanych parametrów:
| Stężenie glukozy | Stężenie insuliny* | |
| na czczo | 70-99 mg/dl | < 10 μIU/ml |
| po 1h | < 140 mg/dl | < 50 μIU/ml |
| po 2h | < 140 mg/dl | < 30 μIU/ml |
Jak odnieść swoje wyniki badań do danych w tabeli? Rozłóżmy ją na czynniki pierwsze.
Wyniki stężenia glukozy
Na czczo
- Jeśli wynik mieści się w podanych widełkach (70-99 mg/dl) mówimy o prawidłowej tolerancji glukozy
- Jeśli wynik mieści się w granicach 100-125 mg/dl mówimy o nieprawidłowej glikemii na czczo. Taki wynik wykonany podczas rutynowej kontroli jest wskazaniem do wykonania krzywej cukrowej.
- Jeśli wynik jest równy lub wyższy niż 126 mg/dl zalecane jest powtórzenie badania glukozy na czczo. Przy dwukrotnym wyniku o takiej wartości diagnozuje się cukrzycę.
Po 1h
- W tym przypadku nie mamy bardzo dokładnych wytycznych, jednak wynik <140 mg/dl przyjmuje się za prawidłowy zazwyczaj dla ogółu badanych.
- Przede wszystkim w pierwszej godzinie poziom glukozy powinien wzrosnąć, więc jeśli tak się nie dzieje, sugeruje to występowanie zaburzeń.
Po 2h
- Jeśli wynik jest niższy niż 140 mg/dl, interpretujemy go jako wynik prawidłowy
- Jeśli wynik mieści się w granicy 140-199 mg/dl, mówimy o nieprawidłowej tolerancji glukozy.
- Jeśli wynik jest równy lub wyższy 200 mg/dl diagnozuje się cukrzycę.
Wyniki stężenia insuliny*
Tutaj pojawiło się oznaczenie * ponieważ niestety, w Polsce nie ma norm stężenia insuliny podczas doustnego testu obciążenia glukozą. Normy, które podałam w tym artykule są normami zagranicznymi. To co warto mieć na uwadze, to też prawidłowe wahania stężenia insuliny. Po godzinie powinien nastąpić wzrost, a po dwóch spadek. Jeśli tak się nie dzieje, to warto dokładniej przyjrzeć się zarówno badaniom, jak i objawom.
Moje wyniki mnie niepokoją. Co dalej?
Co robimy z niepokojącym nas wynikiem? Wrzucamy na forum, w wyszukiwarkę google i diagnozujemy się sami 😉 Jest to oczywiście żart, zawsze konieczna jest konsultacja takiego wyniku ze specjalistą. Tak jak wspomniałam wcześniej, grupy wsparcia mogą być świetnym miejscem, ale pamiętaj, że diagnozę stawia specjalista.
Pobierz darmowy, jednodniowy jadłospis dla osób z insulinoopornością 1800 kcal
Masz już zdiagnozowaną insulinooporność, ale nie masz pomysłu jak jeść? Myślisz, że teraz prawie wszystkie produkty są dla Ciebie zabronione? Uwierz mi, na szczęście tak nie jest 🙂
Na początek proponuję zerknąć do wpisu, w którym znajdziesz kilka wskazówek co jeść, kiedy masz insulinooporność.
Jeśli masz jakieś pytania lub nie wiesz jak ułożyć swój jadłospis zapraszam do kontaktu i nawiązania współpracy.
Dodatkowo przygotowałam dla Ciebie również przykładowy, jednodniowy, bezpłatny jadłospis 1800 kcal do pobrania. Mam nadzieję, że stanie się dla Ciebie inspiracją i pozwoli przekonać, że dieta w insulinooporności nie musi być monotonna i polegać wyłącznie na wykluczeniach. Będzie mi również niezmiernie miło, jeśli zechcesz podzielić się ze mną swoimi wrażeniami po jego zastosowaniu.